بر اساس ماده 156 قانون آیین دادرسی مدنی هرکس می تواند قبل از تقدیم دادخواست، حق خود را به وسیله اظهارنامه از دیگری مطالبه نماید؛ مشروط بر اینکه موعد مطالبه فرا رسیده باشد. بر اساس این ماده، نیازی نیست که لزوما با مراجعه به دادگاه و اقدام قضایی حق و حقوق مان را مطالبه کنیم بلکه با استفاده از اظهارنامه قضایی و بدون حضور در مراجع قضایی صرفا با اقدام به ارسال اظهارنامه از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی می توان به حق دست یافت. سابقا، ارسال اظهارنامه از طریق تکمیل فرمی بود که افراد می توانستند از طریق مراجع قضایی تهیه کنند. اما امروزه با استفاده از درگاه خدمات الکترونیک قضایی و یا دفاتر خدمات الکترونیکی می توان اقدام به ثبت اظهارنامه الکترونیکی قضایی نمود.
بر اساس تعریف بالا در واقع اظهارنامه قضایی ابزاری است که قانون گذار در اختیار افراد قرار داده تا اراده خویش را به طرف مقابلشان اعلام نمایند. باید دانست ارسال اظهارنامه قضایی در برخی موارد الزامی است و در برخی موارد اختیاری است. در بسیاری از موارد چه بسا ارسال اظهارنامه رسمی سبب حل مشکلات فراوانی شده و از هرگونه اقدام قضایی جلوگیری کند. از آن جهت که اظهارنامه یک ابزار قضایی است و از طرف دادگاه به مخاطب آن ابلاغ الکترونیکی می شود، باید با بیانی محترمانه نگارش شده و حاوی مطالب تهدید آمیز نباشد. لذا اطلاع از نحوه تنظیم صحیح اظهارنامه واجد اهمیت فراوانی است.
تفاوت اظهارنامه با دادخواست
همانطور که در بالا اشاره کردیم اظهارنامه قضایی از جمله ابزار ها و امکاناتی است که قانون گذار در اختیار افراد گذاشته تا بدون نیاز به طرح دعوی در محاکم اقدام به اعلام اراده و درخواست خویش به طرف مقابل نموده و در صورت امکان مسائل فی مابین را حل و فصل نمایند. به عبارتی اظهارنامه صرفا یک نامه قضایی است و جنبه اعلامی دارد. اما گاه پیش می آید که افراد قادر به حل و فصل مسائل به شکل مسالمت آمیز نبوده و نیاز به آرای محاکم جهت فیصله مساله فی مابین دارند که در این صورت می توانند اقدام به ارسال دادخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی نمایند.
در ادامه به بیان تفاوت اظهارنامه و دادخواست می پردازیم که عبارتند از:
1. در دادخواست رعایت تشریفات دادرسی الزامی است حال اینکه در اظهارنامه اینگونه نیست.
2. در ارسال دادخواست نیاز به پرداخت هزینه دادرسی است حال اینکه در اظهارنامه فرد صرفا هزینه ارسال آن از طریق دفاتر را می پردازد.
3. دادخواست نوعی شکایت است که منجر به ایجاد پرونده و صدور رای می گردد، ولی اظهارنامه صرفا جنبه اعلام اراده و اخطار دارد.
مستند قانونی اظهارنامه در قانون آیین دادرسی مدنی
ماده ۱۵۶ هر کس میتواند قبل از تقدیم دادخواست، حق خود را به وسیله اظهارنامه از دیگری مطالبه نماید، مشروط به اینکه موعد مطالبه فرارسیده باشد. به طور کلی هر کس حق دارد اظهاراتی را که راجع به معاملات و تعهدات خود با دیگری است و بخواهد به طور رسمی به وی برساند ضمن اظهارنامه به طرف ابلاغ نماید
تبصره اداره ثبت اسناد و دفتر دادگاهها میتوانند از ابلاغ اظهارنامه هایی که حاوی مطالب خلاف اخلاق و خارج از نزاکت باشد خودداری نمایند.
ماده ۱۵۷ در صورتی که اظهارنامه مشعر به تسلیم چیزی یا وجه یا مال یا سندی از طرف اظهارکننده به مخاطب باشد باید آن چیز یا وجه یا مال یا سند هنگام تسلیم اظهارنامه به مرجع ابلاغ، تحت نظر و حفاظت آن مرجع قرار گیرد، مگر آنکه طرفین هنگام تعهد محل و ترتیب دیگری را تعیین کرده باشند.
کاربرد اظهارنامه
همانگونه که بیان شد، اظهارنامه وسیله ای است که با استفاده از آن می توان قبل از اینکه اقدام به اقامه دعوا در محاکم قضایی نمود حقی را مطالبه کرد. باید دانست در برخی موارد ارسال اظهارنامه اختیاری و در برخی موارد ارسال اظهارنامه الزامی است. بر این اساس از جمله کاربردهای اظهارنامه می توان به مثال های زیر اشاره نمود:
1. هنگامی که کسی بدهی به ما داشته باشد، می توان قبل از دادخواست مطالبه وجه، به موجب اظهارنامه حق را مطالبه نمود.
2.هنگامی زوجه اقدام به ترک منزل نموده و مرد مایل است قبل از الزام به تمکین وی، اقدام به دعوت او از طریق ارسال اظهارنامه عدم تمکین نماید.
3. هنگامی که کسی متعهد به انجام امری در برابر دیگری باشد و در انجام آن اهمال ورزد می توان قبل از دادخواست الزام به ایفای تعهد، به موجب اظهارنامه، ایفای تعهد را از وی درخواست کرد.
4. در مواردی که افراد می خواهند با هم صلح و سازش کنند نیز می توان با ارسال اظهارنامه این امر را به اطلاع طرف مقابل رساند.
5. در صورتی که دلیلی برای اثبات ادعا و مراجعه به دادگستری وجود نداشته باشد نیز می توان با استفاده از اظهارنامه و دریافت پاسخ طرف مقابل، به دادگاه مراجعه و به پاسخ طرف مقابل استناد نمود.
6. زمانی که می خواهیم چیزی را به کسی تسلیم کنیم یا به عبارتی می خواهیم وفای به عهد کنیم اما طرف مقابل از پذیرش آن خودداری می کند، می توان با استفاده از اظهارنامه این کار را انجام داد.
7. زمانی که طرفین معامله متعهد به معرفی داور شده باشند، و طرفین نتوانند یا نخواهند در انتخاب داور توافق کنند که این مورد از جمله موارد الزامی ارسال اظهارنامه می باشد.
8. از دیگر موارد الزامی ارسال اظهارنامه زمانی است که مستاجر به علت انقضای مدت اجاره می خواهد مورد اجاره را تخلیه کند اما موجر از تحویل گرفتن آن خودداری می کند، مستاجر باید به وسیله اظهارنامه از وی تقاضا کند که مال مورد اجاره را تحویل بگیرد.
9. بر اساس قانون تملک آپارتمان ها مصوب 1359، در صورتی که مالک یا استفاده کننده، سهم خود از هزینه های مشترک آپارتمان را نپردازد، این هزینه ها بوسیله اظهارنامه مطالبه می شوند.
10. مطابق ماده 13 قانون بیمه مصوب 1316، در صورتی که بیمه گر، بیمه را فسخ نماید، باید مراتب را به موجب اظهارنامه یا نامه سفارشی به بیمه گذار اطلاع بدهد و اثر فسخ ده روز پس از ابلاغ مراتب به بیمه گذار شروع می شود.
11. به موجب ماده یک قانون مجازات راجع به انتقال مال غیر، اگر مالک ملکی از وقوع معامله مال غیر مطلع شود و تا یک ماه بعد از اطلاع از این امر ، اظهاریه ای برای اطلاع به انتقال گیرنده مال غیر نفرستد، معاون جرم محسوب می شود.
12. بر اساس ماده 171 قانون آیین دادرسی مدنی، هرگاه سرایدار، خادم، کارگر و بطور کلی هر امین دیگری چنانچه پس از ده روز از تاریخ ابلاغ اظهارنامه مالک مبنی بر مطالبه مال امانی از آن رفع تصرف نکند، متصرف عدوانی شناخته می شود؛ فلذا طرف مقابل از امتیازات مربوط به دعوای تصرف عدوانی از جمله رسیدگی خارج از مهلت بهره مند می شود.
چه مواردی در اظهارنامه درج میشود؟
برگ اظهارنامه، فرم چاپی مخصوصی است که که توسط وزارت دادگستری به چاپ می رسد و دردادگستریها و ادارات ثبت اسناد کشور، توزیع میشود.
اظهارنامه شامل موارد زیر است:
1. مشخصات و اقامتگاه اظهارکننده: اظهارکننده (کسی که اظهارنامه را میفرستد) مشخصات خود شامل نام، نام خانوادگی و نشانی را قید میکند.
2. موضوع اظهارنامه: عنوان مطلبی است که در متن اظهارنامه و قسمت خلاصه اظهارات شرح داده میشود.
3. مشخصات و اقامتگاه مخاطب: نام، نام خانوادگی و نشانی طرف خطاب اظهارکننده نوشته میشود.
4. خلاصه اظهارات: آنچه مورد نظر اظهارکننده است و میخواهد به طرف دیگر ابلاغ کند، تشریح کرده و توضیح میدهد.
5. خلاصه جواب: در این قسمت نیز دریافتکنندهی اظهارنامه، به اظهارات فرستنده پاسخ میدهد.
برخی موارد اجباری ارسال اظهارنامه
عدم اطلاع اداره ثبت از معاملات نقل و انتقال، طبق ماده 43 قانون ثبت
عدم پایبندی به تعهد مبنی بر معرفی داور در عقد قرارداد، طبق ماده 459 آیین دادرسی مدنی
امتناع از تعیین داور جهت حل اختلاف، طبق ماده 460 آیین دادرسی مدنی
عدم تحویل ملک توسط موجر بعد از اتمام مهلت قرارداد، طبق ماده 13 قانون روابط موجر و مستاجر
عدم پرداخت اجاره بها توسط مستاجر، طبق ماده 14 قانون روابط موجر و مستاجر
روش های ثبت اظهارنامه قضایی
امروزه جهت ثبت اظهارنامه باید از طریق الکترونیکی اقدام کرد.
دو روش برای این اقدام وجود دارد:
1. مراجعه به سایت خدمات الکترونیک قضایی توسط خود شخص
2. مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و درخواست ثبت اظهارنامه
در هر دو روش خود شخص و یا مسئول دفتر خدمات قضائی، به سایت خدمات الکترونیک قضائی به آدرس اینترنتی www.adliran.ir مراجعه کرده و در ابتدا اطلاعات اولیه را تکمیل نموده و اقدام به ثبت اولیه اظهارنامه می نمایند. بعد از ثبت اولیه، کد رهگیری صادر شده و جهت پیگیری اظهارنامه نزد شاکی نگهداری می شود.
جهت رفع سوالات و مشکلات خود از سیستم پشتیبانی سایت استفاده نمایید .
دیدگاه ارسال شده توسط شما ، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
دیدگاهی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با مطلب باشد منتشر نخواهد شد.