قرابت در معنای اولیه به معنای نزدیکان، خویشاوندان و خویشی می باشد به عبارت دیگر قرابت به رابطه خویشاوندی، اعم از خونی یا سببی به علت نکاح یا رضاع گفته می‌شود و ابتدایی ترین واحد اولیه اجتماع پس از فرد، خانواده بوده که مجموعه‌ای متشکل از اشخاص حقیقی است.

هر یک از افراد از طریق رابطه‌ای که اصطلاحا قرابت یا خویشاوندی نامیده می شود با افراد دیگر اجتماع پیوند و نزدیکی دارد.

قرابت نَسَبی

یکی از اقسام قرابت، مطابق قانون مدنی قرابت نسبی است. همانطور که از نام آن پیداست، قرابت نسبی نوعی از قرابت یا خویشاوندی است که به موجب رابطه خونی و نَسَبی میان دو شخص ایجاد می شود. قانون مدنی در ماده ۱۰۳۲ قانون مدنی قرابت نسبی و طبقات آن را با تفصیل بیان کرده است.

به عنوان مثال، رابطه پدر فرزندی از مصادیق مهم قرابت نسبی است. یا رابطه میان مادر و فرزند ، خواهر و برادر ، عمو و عمه و خاله و دایی. به هر حال، در خصوص شناسایی مصادیق خویشاوندان نسبی ملاک قرار می گیرد ، رابطه ای است که به واسطه تولد یا منتهی شدن دو نفر به یک نسل واحد به وجود می آید.

قرابت سَببی

یکی دیگر از انواع قرابت که در کنار قرابت نسبی از اهمیت فراوانی برخوردار است، قرابت سببی است. قرابت سببی نوعی از خویشاوندی است که به موجب ازدواج میان اشخاص پدید می آید.

یکی از مصادیق بارز قرابت سببی رابطه زن و شوهری است. به موجب ماده ۱۰۳۳ قانون مدنی هرکس که با دیگری ازدواج کند ، با تمام اقربای نسبی او قرابت سببی خواهد داشت. به عنوان مثال ، پدر و مادر زن یک مرد اقربای سببی آن مرد نیز محسوب می شوند.

قرابت رضاعی

بر اساس قانون مدنی یکی دیگر از اقسام قرابت ، قرابت رضاعی است . خویشاوندی رضاعی در صورتی بوجود می آید که یک طفل با شرایط معینی که در ماده ۱۰۴۶ قانون مدنی مشخص شده اند از زنی به غیر مادر خود شیر بخورد که در این صورت قرابتی میان طفل و آن زن بوجود می آید که به آن قرابت رضاعی گفته می شود.

لذا یکسری از محدودیت هایی برای ازدواج ایجاد می شود که مطابق محدودیت های قرابت نسبی برای ازدواج است. یعنی همانطور که شخص نمی تواند با خواهر یا مادر خودش ازدواج کند، با خواهر و مادر رضاعی اش نیز نمی تواند ازدواج کند .

موارد ممنوعیت نکاح به دلیل قرابت سببی

کسانی که نکاح با آنان به موجب قرابت سببی ممنوع شده است، به سه دسته ذیل قابل تقسیم هستند:

⇐ کسانی که نکاح با آنان عینا ممنوع است، یعنی به محض ایجاد قرابت ، حرمت ابدی تحقق می‌یابد، مانند مادر زن . (ماده ۱۰۴۷ قانون مدنی) کسانی که نکاح آنان جمعا ممنوع است، یعنی نکاح بر فرض وجود و بقای قرابت ممنوع است، مانند خواهر زن. (ماده ۱۰۴۸ قانون مدنی )

⇐ کسانی که نکاح آنان بدون اذن همسر ممنوع است، مانند ازدواج با دختر برادر زن یا دختر خواهر زن. (ماده ۱۰۴۹ قانون مدنی)

⇐ در میان خویشان سببی توارث وجود ندارد و تنها زن و شوهر از هم ارث می‌برند.

⇐ شوهر مکلف به انفاق است و در برابر این تکلیف ریاست خانواده را نیز بر عهده دارد. بنابراین اقامتگاه، تابعیت و گاه حتی نام خانوادگی او نیز بر زن تحمیل می‌شود. خویشاوندی سببی در برخی از موارد مانع ازدواج است، بر این اساس، شخص نمی‌تواند با مادر زن خود ازدواج کرده یا زن سابق پدر خود را بگیرد.

انواع قرابت

مقالات مرتبط

درخواست حکم حجر متوفی – اثبات حجر بعد از فوت متوفی – قاسم نجفی بابادی تکلیف مستمری دختر در صورت فوت پدر – قاسم نجفی بابادی اقسام وصیت نامه – قاسم نجفی بابادی گرفتن انحصار وراثت برای ایرانیان خارج از کشور