قرارداد ودیعه
قرارداد ودیعه یا سپرده نوعی امانت در قالب قراردادی است که در آن شخصی مال خود را نزد دیگری میسپارد تا او به طور رایگان از آن نگاهداری کند. ودیعهگذار در اصطلاح مودِع و گیرنده ودیعه مستودَع نامیده میشود.
عقد ودیعه
ارکان قرارداد ودیعه
1. مودع:
برای انجام این قرارداد، لازم است که سه رکن اصلی آن، حاضر باشند. براساس قانون مدنی، شخصی که تمایل دارد سرمایه و وجه نقد خود را به شخص دیگری بسپارد تا از آن وجه نقد نگهداری شود، مودع نامیده خواهد شد. مودع در واقع مالک پول است. مودع باید صلاحیت داشته باشد. یعنی اینکه برای امضای این قرارداد دارای صلاحیت قانونی باشد. البته این امکان نیز وجود دارد که قائم مقام مودع یا شخصی که از جانب او اجازه دارد، وجه نقد او را به شخص دیگری ودیعه دهد. بنابراین، نکته مهم در این خصوص، این است که مودع، یا باید مالک پول باشد یا اینکه باید به صورت قانونی از جانب مالک، اجازه انجام قرارداد ودیعه را داشته باشد.
2. مستودع:
در مقابل مودع، مستودع قرار میگیرد. مستودع شخصی است که میپذیرد از وجه نقد نگهداری کند. این شخص نیز باید صلاحیت قانونی داشته باشد. علاوه براین، لازم است که برای انجام این تعهد، رضایت خود را اعلام کند. قانون مدنی به صراحت بیان میکند که از شروط مهم و اساسی انجام این قرارداد، قبول مستودع یا ودیعه پذیر است. مستودع میتواند با کلام اعلام کند که پول را به عنوان ودیعه میپذیرد و از آن نگهداری خواهد کرد یا اینکه میتواند با عملی که انجام میدهد، قبول کردن این تعهد را اعلام کند.
3. مال مورد ودیعه:
در آخر، رکن سوم این قرارداد، مالی است که از جانب مودع به مستودع سپرده میشود.
مصادیق ودیعه
1- سپردن اموال به همسایه در هنگام سفر مصداق عقد ودیعه است، اگر چه عنوان عقد ودیعه را ذکر نکنند.
2- نگهداری اسلحه و موبایل و… که در نگهبانی بعضی ادارات تحویل داده میشود.
3- نگهداری کفشها در مساجد.
4- همچنین در مواردی، بعضی ادارات جهت نگهداری وسایل، صندوق امانات تدارک دیدهاند که احکام و مقررات مروبط به ودیعه بر آن بار میشود.
اوصاف عقد ودیعه
برای شناسایی بیشتر عقد ودیعه باید با اوصاف و ویژگی های عقد ودیعه آشنا باشیم . اوصاف عقد ودیعه از قرار زیر است:
– ودیعه یک قرارداد معین است که قانون مدنی به تریف و تفسیر آن پرداخته است.
– ودیعه یک عقد جایز است و بنابراین هر یک از مودع و مستودع ، هر زمان بخواهد، میتواند آن را بر هم بزند.
– عقد ودیعه یک عقد مجانی است و مستودع یا امین اجرت دریافت نمی کند و اگر دریافت کرد، قرارداد دیگر ودیعه نیست.
– عقد ودیعه هم می تواند شفاهی منعقد شود و هم کتبی، در واقع همین که کسی مالی نزد دیگری به امانت بگذارد صورت می گیرد.
– اگر مالی که به ودیعه داده شده است، منافعی داشته باشد، آن منافع متعلق به مالک مال است نه امین.
– در قرارداد ودیعه قبول امین شرط است حتی اگر این قبول با فعل نشان داده شود و لفظا بیان نشود.
– مالی که به ودیعه داده می شود باید متعلق به مودع (ودیعه دهنده) و ملک او باشد. یا اینکه از طرف قائم مقام یا وکیل او به ودیعه داده شود.
قرارداد ودیعه
مالکیت مودع
لازم نیست مودع، مالک مالی باشد که به ودیعه میگذارد.
بر اساس ماده ۶۰۹ قانون مدنی، «کسی میتواند مالی را به ودیعه گذارد که مالک یا قائممقام مالک باشد یا از طرف مالک صراحتاً یا ضمناً مجاز باشد.»
بنابراین اجیر که مال غیر را برای انجام عملی در دست دارد، میتواند با اجازه مالک آن را ودیعه گذارد.
عقد ودیعه
تعهدات مستودع یا امین
1- حفاظت از مال امانتی؛ به همان صورتی که مقرر شده است. در غیر این صورت، طبق متعارف باید عمل کند، در غیر این صورت، ضامن است.
2- عدم استفاده از مال امانی؛ چرا که مال برای حفاظت پیش او گذاشته شده است، مگر این که با صراحت یا ضمنا اجازه در استفاده داشته باشد. در غیر این صورت، اگر اجازه نداشته و استفاده کرده باشد، ضامن است.
3- رد عین مال امانی؛ امین باید عین مالی را که دریافت کرده است، رد کند؛ نه عوض و بدل آن را. مگر این که عین مال از او قهرا گرفته شده یا توسط او تلف شده است که در این صورت، عوض، مثل یا قیمت آن پرداخته میشود.
4- ضمانت امین در صورتی است که مال توسط او یا ورثه او تلف شود یا این که در نگهداری مال تعدی و تفریط کند. در غیر این صورت، چون امین است، مسئول تلف یا نقص مال نخواهد بود.
به عبارت دیگر امین مسئول اتلاف است؛ نه تلف.
5- رد مال به مالک واقعی؛ اگر ثابت شود که کسی دیگر مالک است، باید آن را به مالک واقعی رد کند.
تعهدات امانتگذار
1- پذیرفتن مال امانی در صورت فسخ عقد.
2- پرداخت هزینه نگهداری؛ امانتگذار مکلف است مخارج حفظ و نگاهداری مال مورد ودیعه را بپردازد.
نوع دیگری از امانت، امانت قانون است که قانون اجازه نگاهداری آن را به شخص میدهد. مثل اشیای پیداشده که پس از پیدا شدن صاحب آن باید به او داده شود.
این نوع امانت، قانونی است؛ چرا که قانون شخص را مکلف میکند که اموال را به صاحبش بدهد.
جهت رفع سوالات و مشکلات خود از سیستم پشتیبانی سایت استفاده نمایید .
دیدگاه ارسال شده توسط شما ، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
دیدگاهی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با مطلب باشد منتشر نخواهد شد.