مطالبه خسارت معنوی

مطالبه خسارت معنوی

خسارت و شکایت های ناشی از آن تنها جسمی و جانی نیست؛ بلکه گاهی اوقات ممکن است در دسته بندی خسارت معنوی جای گیرند. اما حتما از خود سوال می کنید که این خسارت به چه جرمی اطلاق می گیرد و مجازات و جبران آن چگونه است؟ و مطالبه خسارت معنوی چگونه است؟

در پاسخ به این سوال و در راستای شفاف سازی، می توان اذعان داشت که به هر گونه مداخله ای که سبب لطمه به شخصیت انسان و هتک حرمت و حیثیت افراد می شود؛ خسارت معنوی می گویند. در واقع زیان معنوی همانند خسارت مادی نیست که به شکل فیزیکی انجام شود و سبب آسیب رساندن به یک فرد یا شرکتی گردد.

با توجه به اینکه خسارت وارد شده بیشتر به احساسات طرف مقابل آسیب وارد می کند؛ می بایست قوانینی برای آن وجود داشته باشد. به همین جهت ضرر و زیان های عاطفی مربوط به آبرو و حیثیت هر فرد تحت عنوان خسارت معنوی در قانون مجازات عمومی ایران مورد بررسی قرار می گیرد.

 

شرایط گرفتن خسارت معنوی ناشی از جرم

ضرر و زیان معنوی ناشی از جرم، زمانی از سوی بزه دیده و شاکی، قابل دریافت است که شرایط قانونی آن، وجود داشته باشد. لذا در این بخش، قصد داریم تا به بررسی شرایط گرفتن خسارت معنوی ناشی از جرم، بپردازیم که این شرایط، به شرح زیر می باشند:

1. انجام جرم و یک فعل زیان بار:

برای اینکه ضرر و زیان معنوی ناشی از جرم، قابل دریافت از یک شخص باشد، لازم است تا وی، مرتکب یک جرم و فعل زیان بار شده باشد. در نتیجه، در صورتی که اثبات شود، متهم، مرتکب جرم مورد ادعا نشده و این عمل، توسط فرد دیگری، انجام گرفته، شاکی نمی تواند زیان معنوی ناشی از جرم را از وی مطالبه کند.

البته، لازم به ذکر است که چنانچه، به دلیل جرم نبودن عمل، قرار منع تعقیب متهم، صادر شده، اما، وقوع زیان فعل زیان بار، از جانب وی، مسلم باشد، شاکی می تواند تحت عنوان دعوای مسئولیت مدنی، خسارات ناشی از فعل زیان بار را از دادگاه حقوقی، مطالبه نماید.

مشاوره حقوقی

2. وارد شدن زیان معنوی به بزه دیده:

یکی دیگر از شرایط دریافت زیان معنوی ناشی از جرم، این است که حتما ضرر معنوی به بزه دیده، وارد شده باشد.

اثبات ورود خسارت معنوی ناشی از جرم ، بر عهده بزه دیده و شاکی بوده و هر چند، ثابت کردن آن، در برخی از موارد، مانند تالمات روحی ناشی از تجاوز، ساده تر بوده، اما، گاهی نیز در برخی موارد، نظیر لطمه به حیثیت تجاری یک تاجر، لازم است تا ادله کافی، به دادگاه، ارائه شود.

3. رابطه سببیت میان جرم و زیان معنوی:

برای اینکه بزه دیده از جرم بتواند خسارت و زیان معنوی ناشی از جرم را مطالبه کند، لازم است تا اثبات نماید که این زیان، مستقیما، در نتیجه جرم انجام گرفته، حاصل شده است.

مانند مثال هایی که پیش از این، مطرح گردید. بنابراین، به عنوان مثال، در فرضی که بزه دیده، به ادعای کلاهبرداری انجام گرفته و در واقع، ضعف شخصیتی خود، دچار افسردگی می شود، نمی توان از زیان معنوی ناشی از جرم، صحبت کرد. البته، در نهایت، تشخیص رابطه سببیت میان جرم و خسارت معنوی، بر عهده قاضی پرونده می باشد.

4. مطالبه زیان معنوی ناشی از جرم:

برای گرفتن خسارت معنوی ناشی شده از جرم، بزه دیده یا نماینده قانونی وی، باید برای ثبت دادخواست ضرر و زیان معنوی ناشی از جرم، اقدام نموده و این دادخواست را به دادگاه کیفری یا حقوقی، ارائه دهند. در بخش بعد، در مورد این شرط، به طور مفصل صحبت خواهیم کرد.

 

ماده قانونی مربوط به خسارت های معنوی

سال ۱۳۱۲در قانون مجازات عمومی ایران نخستین بار ماده قانونی برای خسارت معنوی تعریف شد. ماده ۲۱۲ قانون مجازات در همین زمینه مورد توجه قانون گذاران واقع شده است. هر چند که این ماده چندین مرتبه اصلاح و ویرایش گردید تا اینکه سرانجام در سال ۱۳۳۹ چندین ماده به این قانون افزوده شد.

به عنوان مثال: در قانون ۱ ضرر و زیان معنوی آمده است که هر کس به حیثیت یا شهرت تجاری فردی ضرر معنوی برساند؛ مسئول جبران خسارت های وارد شده به وی خواهد بود. حتی قانون گذار در اصل ماده ۱۷۱ قانون اساسی در خصوص ضررهای معنوی از طرف محاکم قضایی به افراد مختلف، تدابیری را نیز اندیشیده است.

در صورتی که جرمی در این زمینه انجام شود و به فردی زیان معنوی وارد شود و از طرفی میان جرم و زیان معنوی، رابطه سببیت وجود داشته باشد؛ فرد زیان دیده می تواند مطالبه زیان خود را داشته باشد. البته این زیان و خسارت معنوی با خسارت مادی متفاوت است.

 

این پست برگرفته از کتب و سایت های مختلف حقوقی می باشد

 

مطلب مفیدی برای شما بود ؟ پس به اشتراک بگذارید برای دوستانتان

قاسم نجفی بابادی

2433 مطلب منتشر شده

درباره این مطلب نظر دهید !

محصولات پرفروش