قرارداد نافذ و قراداد غیرنافذ

قرارداد نافذ و قراداد غیرنافذ

یکی از اقسام قراردادها، قرارداد قابل ابطال است.این قرارداد، نیز به طور کلی به دو دسته تقسیم می ­گردد. دسته اول که مهم ترین نیز است قراردادی است که نافذ است اما می تواند توسط دادگاه به قرارداد باطل تغییر یافته و بی اثر گردد.

در این مورد ابطال در معنای حقیقی خود به کار می­ رود. دسته دوم قراردادی است که یکی از طرفین معامله یا شخص ثالث می تواند قرارداد را ابطال نماید. قرارداد قابل ابطال به طور کلی در حقوق انگلیس و فرانسه مورد پذیرش قرار گرفته، امّا در حقوق ایران، برخی، منکرِ وجودِ چنین عنوانی هستند.

به علاوه، مفهوم، قلمرو، مبانی و آثار این نوع قرارداد در حقوق ایران به درستی تبیین نگردیده است. در رویه قضایی نیز قرارداد قابل ابطال جایگاه روشنی ندارد زیرا، اصطلاح «ابطال» در جای مناسب خود بکار نمی رود و این امر حکایت از عدم شفافیت این عنوان در رویه قضایی دارد.

این تحقیق قرارداد قابل ابطال را در حقوق انگلیس، فرانسه، ایران و فقه به صورت توصیفی و تحلیلی بررسی می­ نماید و نتیجه می گیرد که چنین عنوانی، علاوه بر حقوق انگلیس و فرانسه، در حقوق ایران و فقه با اقسام و آثار مختلف وجود دارد و لازم است که مبانی قراردادهای قابل ابطال که در آن ابطال به معنای حقیقی خود به کار رفته و در بعضی از قوانین ایران و همین طور در فقه به آن اشاره شده است، مورد توجه و بررسی بیشتر قرار گیرد.

 

تعریف عقد نافذ و عقد غیر نافذ

براساس تعریف مربوط به عقد صحیح می‌توان گفت که عقد صحیح شامل عقد نافذ و عقد غیر صحیح شامل عقد غیر نافذ و عقد باطل می‌گردد.

1. عقد نافذ عقدی صحیح است که شرایط صحت معامله به طور دقیق در آن رعایت شده و به طور قانونی منعقد شده است. بنابراین، اثر حقوقی دارد. یعنی باید تمامی تکالیف و تعهدات موجود در قرارداد اجرا شود و برای هر کدام از طرفین در این موضوع حق و تکلیف ایجاد می‌شود. به این امر، نفوذ در قرارداد نیز گفته می‌شود.

2. عقد غیر نافذ، عقدی غیر صحیح است که عدم شرایط صحت در آن به اندازه‌ای نیست که موجب بطلان آن شود. حتی این نقص به گونه‌ای است که امکان برطرف کردن دارد و پس از رفع آن، عقد صحیح خواهد بود.

مشاوره حقوقی

عدم نفوذ در قرارداد مربوط به قسمتی از شرایط صحت معامله یعنی رضایت طرفین است. یعنی اگر فردی با اکراه معامله نماید و یا اگر شخصی مال کسی دیگر را بدون اذن او معامله کند (عقد فضولی)، این عقد غیر نافذ است، اما باطل نیست. در واقع، این مورد حالتی از بطلان عقد است که موجب اثر نداشتن قرارداد می‌شود. اما هر زمان که فرد ناراضی رضایت دهد، قرارداد اثر حقوقی خود را پیدا خواهد کرد.

 

احکام عقد غیرنافذ

قانونگذار تعیین حکم عقد غیرنافذ را به اجازه و رد کسی که رضایت او کامل نبوده است موکول کرده است. مثلا در عقد فضولی یا معامله با اکراه، مالک یا فرد اکراه شده می توانند با پذیرش معامله آن را قبول و با عدم قبول، آن را رد کنند. به این ترتیب حکم معامله غیرنافذ از قرار زیر خواهد بود:

⇐ قبول: که منجر به صحت عقد می شود و باعث می شود که قرارداد غیرنافذ از روزی که عقد بسته شده، صحیح تلقی شود و از همان روز اثر حقوقی داشته باشد.

⇐ رد: رد قرارداد غیرنافذ آن را از بین می برد و باعث می شود دیگر چیزی از عقد باقی نماند. با رد عقد غیرنافذ، آثار حقوقی قرارداد از روز اول انعقاد آن، از بین می رود.

پس اثر قبول عقد غیرنافذ از تاریخ به وجود آمدن قرارداد است. مثلا اگر در معامله فروش ملک، بعدا مالک آن را قبول کند، خریدار از روز اول مالک محسوب می شود نه از تاریخی که مالک قبلی تایید کرده است. برای اطلاع بیشتر درمورد قبول عقد، به مقاله ایجاب و قبول مراجعه کنید.

 

این پست برگرفته از کتب و سایت های مختلف حقوقی می باشد

مطلب مفیدی برای شما بود ؟ پس به اشتراک بگذارید برای دوستانتان

قاسم نجفی بابادی

2420 مطلب منتشر شده

درباره این مطلب نظر دهید !

محصولات پرفروش