سرقت یکی از جرایم رایج و پرتکرار در حوزه حقوق کیفری است و کمتر کسی است که نام آن را نشنیده باشد یا حتی با آن برخورد نکرده باشد و اموالش به سرقت نرفته باشد. ما نیز در این نوشتار قصد داریم تا شما را بامفهوم سرقت حدی و تعزیری و مجازات و تفاوت های این دو آشنا نماییم.
سرقت چیست؟
دزدیدن مال کسی به صورت پنهانی و بدون رضایت را سرقت گویند.
از گناهانی که به کبیره بودنش تصریح شده، دزدی است، در روایتی از حضرت صادق (علیهالسّلام) رسیده است که: «زنا نمیکند زناکننده در حالی که به خدا و روز جزا، ایمان داشته باشد و همچنین دزدی نمیکند شخص دزد در حالی که ایمان داشته باشد» «لایزنی الزانی و هو مؤمن ولا یسرق السارق و هو مؤمن؛یعنی زانی و دزد در حال زنا و دزدی روح ایمان با آنها نیست».
بهطوری که اگر در آن حال بمیرند بیایمان خواهند بود و بعضی از آیات و روایاتی که درباره خیانت است شامل دزدی نیز میشود و از لحاظ کمی یا زیادی مقدار فرقی در حرمت دزدی نیست هر چند به مقدار سوزن یا ریسمانی باشد بلی اگر مالی که دزدیده شده معادل ربع مثقال طلا یا بیشتر باشد با اجتماع شرایط دیگری که ذکر میشود دست دزد را باید برید.
انواع سرقت
ازلحاظ قوانین ایران انواع مختلف این جرم را می توان به چهار دسته ی کلی به شرح زیر تقسیم کرد:
۱-سرقت مستوجب حد.
۲-سرقت خاص.
۳-سرقت هایی که فاقد شرایط اجرای حد باشند ولی موجب اخلال درنظم شده ویا بیم تجری مرتکب یا دیگران برود.
۴-سرقت های ساده مستوجب تعزیر.
چه رفتارهایی منجر به معاونت در سرقت می شود؟
ماده ی 126 قانون مجازات اسلامی، و همچنین لایحه دفاعیه معاونت در سرقت، رفتار های زیر را صحت معاونت در سرقت می داند
⇐ تشویق کردن: هر عملی که فردی به وسیله ی آن دیگری را به انجام جرم وادارد.
⇐ تهدید: فرد دیگری را بر اثر ترس و تشویش وادار به انجام جرم سرقت نماید. مثلا رئیس کارمند خود را تهدید کند که اگر شهادت دروغ برای انجام جرم ندهد، اخراج می شود.
⇐ به طمع انداختن: نوعی از تحریک و تشویق است که غالبا با وعده و وعید همراه است. این وعده امکان دارد، در زمینه مالی باشد.
⇐ تحریک کردن: به این معنا که فکر انجام جرم سرقت به صورت معین به دیگری تلقین شود.
⇐ فریب دادن: فریب به معنای مکر، حیله و شیادی است. منظور این است که با فریب دادن فردی را به معاونت در جرم دخالت دهند.
⇐ سوء استفاده از قدرت: اگر شخصی با قدرتی که دارد از شرایط فردی سوء استفاده کند
اگر انگیزه ی انجام به جرم سرقت را ایجاد نماید، از صحت در معاونت محسوب می شود.
⇐ تهیه وسایل ارتکاب سرقت: مثلا برای سرقت مسلحانه، فردی که معاونت در جرم سرقت دارد اسلحه را تهیه کند. در صورتی که معاون، از این وسایل برای انجام سرقت استفاده کند و این وسایل بر انجام سرقت موثر باشند.
⇐ ارائه روش انجام سرقت: منظور این است که شخص راه و روش ارتکاب جرم را به دیگری نشان دهد.
⇐ آسان سازی در انجام جرم: شخص عملی را انجام دهد که بر انجام سرقت اثر بگذارد یا مانع را از سر راه مجرم بردارد.
در صورتی که بین رفتار فرد معاونت و انجام سرقت ارتباط مستقیم وجود داشته باشد. مثلا فردی که معاونت در سرقت دارد با ایجاد سر و صدا حواس مردم را پرت نماید تا مجرم از مکانی سرقت کند.
بهتر است بدانید انجام یکی از رفتار های گفته شده نیز معنی به صحت در معاونت در سرقت را دارد.
وجود قصد مجرمانه در معاونت سرقت
شرط صحت معاونت، وجود قصد انجام سرقت در معاونت است. یعنی فرد معاون باید به قصد انجام جرمی، این رفتار ها را انجام دهد. پس اگر فرد اصلی جرم مورد نظر معاونت را انجام دهد، معاونت در انجام سرقت انجام می شود.
متحد شدن و قصد معاونت در سرقت و انجام سرقت
قصد خلافکارانه مجرم اصلی و معاونت در سرقت باید برابر باشد. یعنی اقدام کننده اصلی همان جرمی را انجام دهد که منظور معاونت بوده است. مثلا قصد معاونت در انجام سرقت ساده باشد، اما مجرم اصلی سرقت مسلحانه انجام دهد. در این صورت نمی توان شخص را، معاونت در سرقت مسلحانه را در واقع شریک دانست.
اگر مجرم اصلی، جرمی بزرگتر از آنچه معاونت غرض داشته انجام دهد، تکلیف معاونت چیست؟
فرد شریک در جرم به محکومیت معاونت در جرم کمتر محکوم می شود. (ماده ی 126 ق.م.ا)
مجازات معاونت در سرقت
اگر سرقت مسلحانه باب محاربه و يا راهزنى باب محاربه باشد، معاونت در آنها به موجب قوانين موضوعه جرم محسوب نمى شود، اما فقها آن را تحت عنوان «طليع» (نگهبان) و «ردء» (تسهيل كننده) مطرح كرده و قابل تعزير مى دانند. به فصل چهارم مراجعه كنيد.
اگر معاونت در سرقت حدى باشد، حسب مورد مشمول تبصره دو ماده 201 و تبصره ماده 203 خواهد بود.
تبصره دو ماده 201 – معاون در سرقت (سرقتى كه جامع شرايط حد باشد) موضوع ماده 198 اين قانون به يك سال تا سه سال حبس محكوم مى شود.
تبصره ماده 203 – معاونت در سرقت (كه فاقد شرايط اجراى حد بوده و موجب اخلال در نظم باشد و …) موجب حبس از شش ماه تا سه سال مى باشد.
اما اگر معاونت در ساير سرقت هاى تعزيرى باشد، به موجب ماده 726 حسب مورد به حداقل مجازات آن جرم محكوم مى شود.
ماده 726 – «هر كس در جرايم تعزيرى معاونت نمايد، حسب مورد به حداقل مجازات مقرر در قانون براى همان جرم محكوم مى شود».
برخى عقيده دارند ماده فوق ناسخ تبصره ماده 203 بوده و در نتيجه مجازات معاون حداقل مجازات مندرج در ماده 203 (يك سال) خواهد بود. به نظر مى رسد اين برداشت قابل تأمّل باشد، زيرا ماده 203 موارد خاصى از سرقت هاى حدى را كه فاقد شرايط اجراى حد باشند، با شرايطى كه در آن بيان شد، مطرح كرده و معاونت مذكور در تبصره آن نيز ناظر به همان موارد است؛ در نتيجه تبصره مذكور نسبت به ماده 726 خاص بوده و بر آن مقدم است.
نكته ديگر اين كه حداقل مجازات در جرايم تعزيرى (در بحث ما سرقت) بعضاً در حدى است كه محكوميت معاون به آن هرگز با نظر قانونگذار منطبق نيست؛ مثلاً حبس از يك روز تا پنج سال (ماده 655) و از يك روز تا سه سال (ماده 660)؛ از اين رو لازم است براى پرهيز از لغويت، قانونگذار معيار عينى ترى ارايه كند.
معاونت در جرم سرقت
جهت رفع سوالات و مشکلات خود از سیستم پشتیبانی سایت استفاده نمایید .
دیدگاه ارسال شده توسط شما ، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
دیدگاهی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با مطلب باشد منتشر نخواهد شد.