مصادره اموال در لغت به این معنا است که فردی جریمه شود و یا مال او به واسطه جرائم مالی که انجام داده است به زور از وی گرفته شود. مصادره را می توان هم برای اشخاص حقیقی و هم برای اشخاص حقوقی اعمال کرد. در زمان اجرای مصادره همه و یا بخشی از اموالی که مورد جرم بوده است باید مصادره شود. به صورت کلی مصادره از جمله مجازات هایی است که در کنار یک مجازات اولیه قرار دارد و تنها به ان اکتفا نخواهد شد.
با استناد به ماده ۲۱۴ قانون مجازات اسلامی، برای مصادره مجازات در نظرگرفتهشده است. بر طبق این قانون مجرم موظف است که در صورت موجود بودن، عین مال کسبشده از راه تخلف را به صاحبش واگذار کند. در صورتی کهآن دارایی موجود نباشد، موظف است مثل آن را پرداخت کند و در صورت عدم امکان رد مثل، معادل همان مبلغ را به صاحبش رد نماید. ضمن اینکه باید از پس پرداخت جریمه و خسارات وارده نیز برآید.
انواع مصادره اموال
به طور کلی دو نوع مصادره اموال داریم که عبارتند از : مصادره خاص و مصادره عام.
⇐ مصادره خاص
مصادره خاص به این معنا است که اموال خاصی از فرد مصادره می شود. برای مثال اگر فردی مرتکب جرم قاچاق مواد مخدر شده باشد و مالی از این راه به دست وی برسد جز اموال خاص است و مصادره خواهد شد.
⇐ مصادره عام
در مصادره عام نیز همه اموال شخص مورد مصادره قرار می گیرد. برای مثال اختلاس کنندگان که در آن ها برای تنبیه و مجازات همه اموال مورد مصادره قرار می گیرد.
ماهیت مصادره اموال
در مورد اینکه ماهیت مصادره اموال چیست، نظرات مختلفی وجود دارد، برخی معتقدند که مصادره اموال با توجه به ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی سال ۹۲ نوعی مجازات بوده که در کنار سایر مجازات ها به عنوان مجازات تبعی یا تکمیلی قرار می گیرد.
ولی برخی دیگر معتقدند که مصادره اموال تنها جنبه حقوقی داشته و شخصی که اموالش مورد مصادره قرار می گیرد درواقع باید آنچه که به ناحق تصاحب کرده را به بیت المال بازگرداند.
ناگفته نماند عوامل و جرائمی که می تواند منجر به مصادره اموال گردد، متعدد هستند که در این تحقیق به بررسی آنها خواهیم پرداخت.
وجه افتراق توقیف، ضبط و مصادره
بیش تر افراد گمان می کنند که کلماتی مثل توقیف و ضبط در راستای کلمه مصادره قرار می گیرد و با آن هم معنی است و اما این باور غلط است در ادامه به بررسی معنای این کلمات می پردازیم تا با تفاوت آن ها بیش تر آشنا شویم .
⇐ توقیف
توقیف اموال از جمله کارهایی است که قانون به صورت موقتی در حق اموال مجرم انجام می دهد. برای مثال شخص به دولت بدهکار است و اما هنوز برای پرداخت بدهی های خود اقدامی انجام نداده است. در این حالت دادگستری اموتال وی را مورد توقیف قرار می دهد تا فرد مجبور شود و بدهی های خود را پرداخت کند. هم چنین با توقیف اموال فرد دیگر نمی تواند تا اموال را به شخص دیگری منتقل کند.
بیش تر افراد با توقیف شدن اموالشان برای بازپرداخت بدهی های خود فکری می کنند.
حال سوال این جاست که اگر فرد با توقیف اموال باز هم برای پرداخت بدهی های خود اقدامی را صورت نداد چه خواهد شد؟ در این زمان دادگاه اموال شخص را در مزایده قرار می دهد و به همان میزان پولی که از فرد بدهکار است را برمی دارد و مابقی را به شخص برمی گرداند.
⇐ ضبط
این کار معمولا در پرونده هایی که جنبه کیفری دارند صورت می گیرد. ضبط اموال به دو صورت دائم و موقت صورت می گیرد. اگر اموال به صورت دائم ضبط شود دیگر فرد نمی تواند آن ها را دوباره پس بگیرد اما در ضبط به صورت موقت این امکان وجود دارد که فرد اموال خود را پس بگیرد.
اگر دادگاه فرد را احضار کند و اما او بدون این که عذر درستی داشته باشد به دادگاه نیاید. مال کافی از فرد وصول می شود و یا طبق قوانین وثیقه برای فرد ضبط می شود.
ضبط اموال درصورتی اتفاق می افتد که فرد مرتکب جرمی شده باشد و اما مصادره اموال توسط دادگاه کیفری مشخص می شود.
⇐ مصادره
حقوق دانان مصادره اموال و ضبط را در یک راستا می دانند و تنها تفاوت ان ها این است که ضبط اموال در بعضی از جاها برای تامین به کار می رود اما در مصادره ضبط برای مجازات خواهد بود.اگر اموال فرد مورد مصادره قرار گیرد برای همیشه فرد از مالکیت آن ها محروم می شود. دادگاه کیفری و یا دادگاه انقلاب به مصادره ها رسیدگی می کند.
براساس ماده 49 قانون اساسی دولت موظف است تا اموالی را که از راه قمار ، اختلاس ،ربا، رشوه و… بدست آید را ضبط کند و آن ها را به دست کسانی که صاحب آن ها هستند برساند و یا اگر مشخص نبود که اموال متعلق به چه کسی است ، اموال به بیت المال منتقل می شود.
برای مصادره اموال به صورت کلی می توان گفت اموالی هستند که به صورت غیرقانونی و غیرشرعی به دست می آیند و توسط دولت از فرد پس گرفته می شوند. برای جرائم دیگری مثل قاچاق و احتکار نیز قانون مجازات مصادره را درنظرگرفته است . اموال به دست آمده در این جرائم مصادره می شود و به بیت المال انتقال می یابد.
چه کسانی شامل رسیدگی اصل 49 هستند؟
مطابق این اصل، وزرا و معاونین آن ها، کارمندان ساواک سابق، اعضا و فعالین تشکیلات فراماسونری ومرتبطان با سازمان های جاسوسی، سفرا و استانداران، روسای بانک مرکزی و دیگر بانک های دولتی و خصوصی نمایندگان مجلس های سابق و همچنین میدارن سازمان های دولتی و رواسای دیوان عالی کشور و دادستان های کل کشور که شامل روسای دادرسی و دادستان های ارتش نیز می شود، امرای ارتش و ژاندرمری و شهربانی ها و همه کسانی که در زیر مجموعه های رژیم سابق فعالیت داشته و همکاری می کردند شامل این اصل خواهند شد. همانطور که می بینید نیازمندی این افراد به یک وکیل مصادره اموال به شدت زیاد است. برای مشخص شدن این که چه اموالی شامل مصادره می شود باید با یک وکیل مصادره اموال، خصوصا وکیل اصل ۴۹ در ارتباط باشند تا حق و حقوقشان پایمال نگردد ( بر اساس قانون امکان اینکه نیمی از اموال اشخاص مصادره گردد نیز وجود دارد ).
«مصادره» اموال شامل چه جرائمی می شود؟
⇐ در اصل ۴۹ قانون اساسی به موضوع مصادره اموال اشاره شده است که بیان می دارد:
«دولت موظف است ثروتهای ناشی از ربا، غصب، رشوه، اختلاس، سرقت، قمار، سوء استفاده از موقوفات، سوء استفاده از مقاطعه کاریها و معاملات دولتی، فروش زمینه ای موات و مباحات اصلی، دایر کردن اماکن فساد و سایر موارد غیر مشروع را گرفته و به صاحب حق رد کند و در صورت معلوم نبودن او به بیت المال بدهد. این حکم باید با رسیدگی و تحقیق و ثبوت شرعی به وسیله دولت اجرا شود».
⇐ قانون گذار در ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی در بحث درجه بندی مجازات ها، در مجازات جرائم درجه ۱ به بحث مصادره اموال اشاره کرده و یکی از مجازات هایی که ممکن است برای فرد درنظر گرفته شود همین بحث مصادره اموال می باشد.
مجازات های تعزیری به هشت درجه تقسیم می شود:
درجه ۱
حبس بیش از بیست و پنج سال.
جزای نقدی بیش از یک میلیارد (۱٫۰۰۰٫۰۰۰٫۰۰۰) ریال.
مصادره کل اموال.
انحلال شخص حقوقی».
⇐ در ماده ۲۱۴ قانون مجازات اسلامی نیز قانون گذار بیان می دارد:
«مجرم باید مالی را که در اثر ارتکاب جرم تحصیل کرده است، اگر موجود باشد عین آن را و اگر موجود نباشد مثل آن را و در صورت عدم امکان رد مثل، قیمت آن را به صاحبش رد کند و از عهده خسارات وارده نیز برآید. هرگاه از حیث جزائی وجهی برعهده مجرم تعلق گیرد، استرداد اموال یا تأدیه خسارت مدعیان خصوصی بر آن مقدم است».
⇐ در برخی از جرائم خاص نیز قاضی باید ضمن حکم به مجازات فرد یا افرادی که در زمینه ارتکاب جرم فعالیت داشته اند، نسبت به مصادره اموالی که در زمینه ارتکاب جرم مؤثر بوده نیز حکم بدهد.
مثلاً در زمینه قاچاق مواد مخدر ممکن است تنها نسبت به مصادره اموالی که در زمینه قاچاق به کار رفته است حکم داده شود اما در برخی جرائم مانند اختلاس ممکن است نسبت به مصادره تمامی اموال حکم داده شود.
در ماده ۲۸ قانون مبارزه با مواد مخدر پیش بینی شده که تمامی اموال و وجوه حاصله از مواد مخدر به نفع دولت ضبط خواهد شد.
⇐ همچنین در ماده ۳۰ این قانون نیز پیش بینی شده که وسایل نقلیه ای که در مورد مواد مخدر دخالت داشته باشند نیز به نفع دولت ضبط یا توقیف خواهند شد.
⇐ تبصره ۱ ماده ۷۰۳ قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات در این زمینه بیان می دارد:
«در خصوص مواد ۷۰۲ و ۷۰۳ هرگاه مشروبات الکلی مکشوفه به میزان بیش از ۲۰ لیتر باشد، وسائلی که برای حمل آن مورد استفاده قرار می گیرد چنانچه با اطلاع مالک باشد به نفع دولت ضبط خواهد شد در غیر این صورت مرتکب به پرداخت معادل قیمت وسیله نقلیه نیز محکوم خواهد شد. آلات و ادواتی که جهت ساخت یا تسهیل ارتکاب جرائم موضوع مواد مذکور مورد استفاده قرار می گیرد و وجوه حاصله از معاملات مربوط به نفع دولت ضبط خواهد شد».
⇐ ماده ۷۰۹ بخش تعزیرات نیز در این زمینه بیان می دارد:
«تمام اسباب و نقود متعلق به قمار حسب مورد معدوم یا به عنوان جریمه ضبط میشود».
⇐ ماده ۷۱۲ بخش تعزیرات نیز مقرر می دارد:
«هرکس تکدی یا کلاشی را پیشه خود قرار داده باشد و از این راه امرار معاش نماید یا ولگردی نماید به حبس از یک تا سه ماه محکوم خواهد شد و چنانچه با وجود توان مالی مرتکب عمل فوق شود علاوه بر مجازات مذکور کلیه اموالی که از طریق تکدی و کلاشی به دست آورده است مصادره خواهد شد».
⇐ در ماده ۵۲۲ بخش تعزیرات نیز در زمینه جرم تهیه و ترویج سکه قلب نیز آمده است:
«علاوه بر مجازاتهای مقرر در مواد (۵۱۸) و (۵۱۹) و (۵۲۰) کلیه اموال تحصیلی از طریق موارد مذکور نیز به عنوان تعزیر به نفع دولت ضبط میشود».
آیا هر نوع بازداشت اموالی مصادره محسوب می شود؟
هر بازداشت مالی ای که صادر می شود مصادره اموال نیست. یک وکیل مصادره اموال به شما خواهد گفت مصادره اموال برای وقتی صادر می گردد که مال کسب شده توسط مجرم از طرق نامشروع باشد. در مصادره اموال، مال از راه نامشروع کسب شده شناسایی و مصادره می شود اما در توقيف مال به شکل دیگری است. یک وکیل مصادره اموال به شما توضیح خواهد داد که در توقيف مالی که به عنوان مثال شخص طلبکار برای جلوگیری از ضررش، تقاضای توقیف اموال می کند. به این صورت، اموال منتقل نمی شوند و جلوی ضرر به اموال طلبکار نیز گرفته می شود. بهتر است که در چنین مواردی همیشه از یک وکیل مصادره اموال کمک بگیرید تا جریان پیگیری امن و راحت تری داشته باشد.
مصادره اموال برای چه کسانی صادر می شود؟
مصادره را می توان هم برای اشخاص حقیقی و هم برای اشخاص حقوقی اعمال کرد که وکیل مصادره اموال در چنين پرونده هایی مشغول به کار می شود و روند را تسهیل می نماید. در زمان اجرای مصادره همه و یا بخشی از اموالی که مورد جرم بوده است باید مصادره شود. به صورت کلی مصادره از جمله مجازات هایی است که در کنار یک مجازات اولیه قرار دارد و تنها به آن اکتفا نخواهد شد.
شرایط مصادره اموال
1. دادگاه اگر برای اموال قرار منع را صادر کرد باید وضع اموال را نیز مورد پیگری قرار دهد و تعیین کند این اموال در اثر ارتکاب جرم ،در زمان آن و یا برای ارتکاب آن ضبط شده اند. بعد از این که بررسی های لازم برای اموال صورت گرفت باید اموال مورد مصادره قرار گیرد. اموال مصادره شده از جرائم در اختیار بیت المال قرار می گیرد.
2. درصروت این اموال به صاحب آن ها برگردانده می شود که جز اموال بلامعارض باشد و دادرسی برای ان ها لازم نباشد. البته در بعضی موارد نیز اموال معدوم می شوند.
3. حال اگر اموال به صورت باشند که نگه داری آن برای دولت هزینه هایی را دربرداشته باشد و یا قیمت ان به مقدار بسیار زیادی کم شود و یا جز اموالی باشد که فساد شود و دیگر بعدا قابل استفاده کردن نباشد، آن گاه اموال به قیمت روز بازار به فروش می رسد. پولی که از فروش آن ها به دست می آید نیز تا زمانی که همه چیز برای دادگاه روشن نشود در امانت دادگستری به امانت خواهد ماند.
4. اگر اموال صادر شده ملک و یا زمین باشد آن گاه بعد از مصادره اموال سند قبلی آن باطل می شود و سند جدید به نام همان نهاد مصادره کننده صادرخواهد شد.
عوامل موثر در «مصادره» اموال
⇐ ماده ۵۳۹ بخش تعزیرات نیز در زمینه تصدیق نامه های خلاف واقع بیان می دارد:
«هرگاه طبیب تصدیقنامه بر خلاف واقع درباره شخصی برای معافیت از خدمت در ادارات رسمی یا نظام وظیفه یا برای تقدیم به مراجع قضایی بدهد به حبس از شش ماه تا دو سال یا به سه تا دوازده میلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهد شد و هرگاه تصدیقنامه مزبور به واسطه اخذ مال یا وجهی انجام گرفته علاوه بر استرداد و ضبط آن به عنوان جریمه، به مجازات مقرر برای رشوه گیرنده محکوم میگردد».
⇐ ماده ۵۶۲ بخش تعزیرات در زمینه حفاری غیرمجاز بیان می دارد:
«هرگونه حفاری و کاوش به قصد به دست آوردن اموال تاریخی – فرهنگی ممنوع بوده و مرتکب به حبس از شش ماه تا سه سال و ضبط اشیاء مکشوفه به نفع سازمان میراث فرهنگی کشور و آلات و ادوات حفاری به نفع دولت محکوم میشود. چنانچه حفاری در اماکن و محوطههای تاریخی که در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است، یا در بقاع متبرکه و اماکن مذهبی صورت گیرد علاوه بر ضبط اشیاء مکشوفه و آلات و ادوات حفاری مرتکب به حداکثر مجازات مقرر محکوم میشود».
⇐ ماده ۵۶۸ بخش تعزیرات و تبصره آن بیان می دارد:
«در مورد جرایم مذکور در این فصل که به وسیله اشخاص حقوقی انجام شود هر یک از مدیران و مسئولان که دستور دهنده باشند، بر حسب مورد به مجازاتهای مقرر محکوم میشوند.
تبصره – اموال فرهنگی – تاریخی حاصله از جرائم مذکور در این فصل تحت نظر سازمان میراث فرهنگی کشور توقیف و در کلیه مواردی که حکم به ضبط و استرداد اموال، وسائل، تجهیزات و خسارات داده میشود به نفع سازمان میراث فرهنگی کشور مورد حکم قرار خواهد گرفت».
⇐ ماده ۵۹۲ بخش تعزیرات نیز در زمینه ضبط اموال ناشی از رشوه بیان می دارد:
«هرکس عالماً و عامداً برای اقدام به امری یا امتناع از انجام امری که از وظایف اشخاص مذکور در ماده (۳) قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری مصوب ۱۳۶۷٫۹٫۱۵ مجمع تشخیص مصلحت نظام میباشد وجه یا مالی یا سند پرداخت وجه یا تسلیم مالی را مستقیم یا غیر مستقیم بدهد در حکم راشی است و به عنوان مجازات علاوه بر ضبط مال، ناشی از ارتشاء به حبس از شش ماه تا سه سال و یا تا (۷۴)ضربه شلاق محکوم میشود».
اعتراض به مصادره اموال
اگر اموال شما مورد ضبط و یا مصادره قرار گرفته است و می خواهید به این موضوع اعتراض کنید باید بدانید که نهادی که برای ضبط اموال است با نهاد مصادره اموال متفاوت است.
اگر اموال فرد به دستور دادستان ضبط شود دادگاه برای اعتراض نخواهد بود اما برای مصادره اموال و اشیا فرد می توان به دادگاه نیز اعتراض کرد و این مورد در دیوان عالی کشور بررسی خواهد شد و در صورت نیاز در آن تجدید نظر خواهد شد.
جهت رفع سوالات و مشکلات خود از سیستم پشتیبانی سایت استفاده نمایید .
دیدگاه ارسال شده توسط شما ، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
دیدگاهی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با مطلب باشد منتشر نخواهد شد.